اسلام، دین جامع و پاسخگو به تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان است. از ساحت اخلاق و فرهنگ گرفته تا عرصههای سیاسی، اقتصادی و مناسبات بینالمللی، شریعت اسلامی چارچوبی جامع، عدالتمحور و نجاتبخش را عرضه میدارد. در چنین افقی، «وحدت» نهتنها یک ضرورت اجتماعی، بلکه یک اصل دینی و راهبردی تمدنی است که بدون آن، جامعه اسلامی در معرض تفرقه، سلطه و سقوط قرار میگیرد. در اندیشه حضرت امام خمینی (ره)، وحدت از ارکان اصلی شکلگیری امت اسلامی و تحقق آرمانهای الهی اسلام بود. او وحدت را نه فقط بهعنوان راهبردی سیاسی، بلکه مأموریتی الهی میدانست که تمامی انبیا نیز بر آن تأکید داشتند.
امام خمینی(ره) با نگاهی راهبردی و تمدنی، «توحید کلمه» و «توحید عقیده» را از بزرگترین اهداف بعثت پیامبران و رسالت ادیان توحیدی میدانست که بدون آن، نه عدالت اجتماعی محقق میشود و نه جامعه اسلامی به سوی مدینه فاضله حرکت میکند. نخستین اعلامیه تاریخی ایشان، قیام برای خدا را تنها از راه «وحدت کلمه» ممکن میداند: «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُم بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى...».
امام وحدت را رمز پیروزی مسلمانان در صدر اسلام و گرهگشای مسائل امروز جهان اسلام میدانست. تأکید ایشان بر این بود که شکافها و اختلافات قومی، مذهبی و سیاسی، ابزاری در دست استعمارگران برای سلطه بر امت اسلامی است؛ و راه رهایی، بازگشت به اسلام و همگرایی حول قرآن و ارزشهای مشترک است. به باور امام، مسلمانان، از شرق تا غرب عالم، برادران یکدیگرند و هرگونه سستی در تحقق وحدت، راه را برای نفوذ دشمنان باز میکند.
امام خمینی(ره) وحدت را در سه سطح میدید:
وحدت امت اسلامی (شیعه و سنی و مذاهب مختلف)؛
وحدت ملتها و دولتهای اسلامی علیه دشمنان اسلام؛
وحدت مستضعفان جهان علیه سلطهگران بینالمللی.
از نظر ایشان، محور وحدت باید قرآن، سیره پیامبر(ص)، مصالح امت و ارزشهای مشترک باشد، و از هرگونه برجستهسازی اختلافات پرهیز شود. در سیره مدیریتی ایشان نیز، تمرکز بر اشتراکات و پرهیز از افتراق، بهعنوان الگوی حکمرانی تقریبی مشهود بود.
امام در میان آثار وحدت، قدرتگیری امت، استقلال جوامع اسلامی، مقابله با سلطه بیگانگان و احیای عزت اسلامی را برمیشمرد. ایشان همچنین به صراحت، تفرقهافکنی مذهبی و اختلافسازی قومی را ابزار استعمار نو معرفی میکرد و از علمای جهان اسلام میخواست در برابر رسانههای نفاقافکن و کتابهای اختلافزا، جبههای علمی و فرهنگی بسازند.
در جهان امروز که اسلامهراسی و تفرقهافکنی به سلاح روانی دشمنان بدل شده است، بازخوانی اندیشه امام خمینی درباره وحدت، برای اندیشمندان تقریب، فرصتی تازه برای بازتعریف راهبردهای وحدتبخش است. اندیشهای که نه فقط بر همزیستی شیعه و سنی تأکید دارد، بلکه راهکاری جهانی برای نجات تمام مستضعفان از یوغ سلطه و ظلم ارائه میدهد.
نویسنده: محمود لطیفی
منبع: نامه جامعه، شماره ۳۳، سال ۱۳۸۶
ارسال نظر